Doppelbock

De BJCP vertaalt doppelbock letterlijk als 'double bock' en noemt het een sterkere, rijkere en vollere versie van de dunkles bock of de helles bock. Dubbel zo sterk is hij niet. Volgens de BJCP heeft een dunkles bock 6,3–7,2% alcohol, een helles bock 6,3–7,4% en een doppelbock 7–10%. Bij de Brewers Association liggen ze nog dichter bij elkaar: 6,3–7,6% voor de traditionele bock en 6,6–7,9% voor doppelbock. Wel heeft doppelbock volgens de BJCP geen bovengrens, zolang het bier in balans blijft; de meeste traditionele doppelbocks zitten aan de onderkant van het bereik.

Ook de wet maakt geen dubbel verschil. In Duitsland moet een bier dat 'Bockbier' of 'Starkbier' heet, of een andere naam draagt die op een extra sterk bier wijst, minstens 16% stamwort hebben. Een aparte grens voor doppelbock staat niet in de wet: volgens de Beierse voedselautoriteit LGL berust die naam op wat in de handel gebruikelijk is. In Nederland geldt voor elke naam met 'bok' of 'bock' erin dezelfde regel: een extractgehalte van de stamwort boven 15%.

'Doppel' zegt dus dat het bier zwaarder is dan een bock, niet dat het twee keer zo sterk is.

De BJCP schrijft dat monniken doppelbock 'vloeibaar brood' noemden en het tijdens de vasten dronken. Ook bierschrijver Jeff Alworth gaat ervan uit dat de paters het zware, zoete bier in de vastentijd dronken. Archiefbewijs daarvoor hebben we niet gevonden.

Bierschrijver Mark Dredge noemt het vastenverhaal onzin: volgens hem was het een bier voor een feest, niet voor een vasten. De kloosterlingen van de orde van Franciscus van Paola schonken hun Sankt-Vater-Bier, bier van de heilige vader, op de feestdag van hun stichter, op 2 april. Die dag viel vaak in de vastentijd. Bovendien aten de paters volgens Dredge in de vasten wel: overdag vastten ze, 's avonds was er een kleine maaltijd. Ook Alworth verbindt de naam Salvator met dat feest.

Wat de bronnen gemeen hebben: vroege doppelbocks waren minder vergist dan nu, en dus zoeter en minder sterk. Ron Pattinson vond voor Salvator uit de jaren 1850 een zeer hoge begindichtheid bij iets meer dan 6% alcohol. Zwaar en voedzaam was het oude bier dus wel. Of het bedacht is om de vasten door te komen, is niet bewezen.

De Duitse bockstijlen zijn in de stijlgidsen van de BJCP en de Brewers Association allemaal ondergistende lagers. De Duitse Bierverordnung eist voor 'Bockbier' bovendien een stamwortgehalte van 16% of meer: het gewichtspercentage opgeloste stoffen (vooral suikers) in het wort vóór de gisting, niet het alcoholpercentage.

De Nederlandse wet is ruimer: 'bok' of 'bock' moet alleen boven de 15% stamwort zitten, zonder eisen aan kleur, gistingswijze of seizoen. PINT schrijft dat daardoor in Nederland zowel onder- als bovengistende bokbieren voorkomen. In PINTs onderzoek uit 1995 naar 33 Nederlandse bokbieren waren er 16 bovengistend; de ondergistende kwamen van de grote brouwerijen. Een actueel cijfer over die verhouding hebben we niet gevonden.

Klassieke ondergistende Nederlandse bokken bestaan wel. De BJCP noemt Lindeboom Bock zelfs als voorbeeld van een dunkles bock.