Trappist

De International Trappist Association (ITA) schrijft dat de naam trappist in de eerste plaats een herkomstaanduiding is. Voor het logo 'Authentic Trappist Product' gelden drie voorwaarden. Het product wordt gemaakt in de directe omgeving van de abdij. De productie gebeurt onder toezicht van de monniken of nonnen. En de winst is bestemd voor de eigen kloostergemeenschap, voor solidariteit binnen de trappistenorde, of voor ontwikkelingsprojecten en goede doelen.

Elk trappistenbier heeft volgens de ITA een eigen recept en een eigen gist. Ook de BJCP schrijft over de Belgische kloosterbieren dat veel van die namen beschermde benamingen zijn, die iets zeggen over de herkomst van het bier en niet over een stijl. Kloosters kunnen elke stijl brouwen die ze willen.

Woorden als dubbel, tripel en quadrupel zijn wél stijlnamen. 'Trappist' is een herkomstlabel: het vertelt waar en onder wiens toezicht een bier gemaakt is, niet hoe het smaakt.

Volgens BJCP brouwen nog maar heel weinig religieuze instellingen zelf, maar hebben veel van hen hun naam in licentie gegeven aan commerciële brouwerijen. In 1999 introduceerde de Belgische brouwersfederatie het logo Erkend Belgisch Abdijbier, voor brouwerijen met een licentie om de naam van een bestaande of voormalige abdij te gebruiken.

Leffe is het bekendste voorbeeld. Volgens Leffe zelf brouwden kanunniken daar vanaf 1240, werd de traditie in 1952 nieuw leven ingeblazen door abt Nys en brouwer Albert Lootvoet, en neemt AB InBev die taak nu waar. Volgens Gordon Strong was Leffe vermoedelijk de eerste abdij met een formele licentieovereenkomst met een commerciële brouwerij.

Voor het label Authentic Trappist Product gelden strengere regels van de International Trappist Association: het bier wordt in de directe omgeving van de abdij gemaakt, onder toezicht van monniken of nonnen, en de opbrengst gaat naar de gemeenschap, de orde, ontwikkelingsprojecten of goede doelen. Een abdijbier kan prima zijn; het is alleen een andere belofte dan trappist.

Om het label Authentic Trappist Product (ATP) te mogen voeren, moet een bier aan drie eisen van de International Trappist Association (ITA) voldoen. Het wordt gemaakt in de directe omgeving van de abdij. De productie vindt plaats onder toezicht van monniken of nonnen. En de opbrengst gaat naar de behoeften van de kloostergemeenschap, solidariteit binnen de trappistenorde, ontwikkelingsprojecten en goede doelen. Er staat niet dat de monniken zelf moeten brouwen.

Het label krijg je ook niet zomaar. Er komt een dossier aan te pas, een bezoek aan abdij en productieplaats met een kwaliteitsaudit, en een stemming in het bestuur van de ITA. De licentie geldt vijf jaar.

In de praktijk verschilt het per abdij. Volgens Good Beer Hunting werkten in Westmalle tot 1990 drie monniken voltijds in de brouwerij. In 1998 deden leken al het handwerk, wel onder direct toezicht van de monniken.

Dat toezicht is echt en verplicht. Zonder monniken verdwijnt het label. Achel verloor het nadat de laatste monniken in 2020 vertrokken, en Zundert na de sluiting van de abdij in 2025.

België is het land van de bekendste trappisten. Volgens de lijst van de International Trappist Association (ITA) dragen de bieren van Westmalle, Westvleteren, Chimay, Orval en Rochefort het label Authentic Trappist Product. Maar dezelfde lijst noemt ook La Trappe van de abdij Koningshoeven bij Tilburg, Tre Fontane in Rome en Mount Saint Bernard in Engeland, dat zijn bier Tynt Meadow noemt. Op de bierpagina van de ITA staan daarnaast Mont des Cats (Frankrijk) en Cardeña (Spanje); hun bier staat niet op de ATP-lijst.

Nederland heeft dus een eigen trappist, en die is niet nieuw: Koningshoeven brouwt volgens de ITA al sinds 1884. Volgens bierschrijver Jef Van den Steen waren trappistenbrouwerijen lang een vrijwel volledig Belgische zaak, met Koningshoeven als uitzondering. Pas vanaf 2012 kwamen er abdijen bij in Oostenrijk, Nederland (Zundert), de Verenigde Staten en Italië. Van die vier staat alleen Tre Fontane nog op de huidige ATP-lijst.

De lijst verandert. Zundert stopte in 2025 toen de abdij sloot, en ook Achel in België verloor het label toen er geen monniken meer waren. De actuele lijst staat op de site van de ITA.